Terug naar het onderzoek dat AM hiernaar deed in september vorig jaar. ‘Verzekeringen maken slachtoffers huiselijk geweld kwetsbaar’, zo luidde de kop destijds. AM onderzocht hoe rechtsbijstandsverzekeraars omgaan met conflicten binnen een huishouden en stuitte daarbij op een kwetsbare constructie. Veel verzekeraars sluiten onderlinge geschillen binnen een polis uit of bieden slechts dekking aan één van de verzekerden, meestal degene die de verzekering heeft afgesloten.
Maar dat kan bij huiselijk geweld een schrijnende situatie veroorzaken. Meerdere experts wezen er destijds op dat de kans aanzienlijk is dat juist de verzekeringsnemer, vaak de man in de relatie, tevens de pleger van het geweld is. Het slachtoffer kan dan niet zelfstandig aanspraak maken op juridische ondersteuning.
Het verhaal kreeg direct aandacht bij onder meer het ANP, RTL Z en andere landelijke media. Belangrijker nog: vrijwel alle verzekeraars die AM destijds sprak, gaven aan de voorwaarden of het beleid te willen onderzoeken. Ruim een jaar later dringt de vraag zich op: wat is daar daadwerkelijk van terechtgekomen? AM neemt opnieuw de verzekeraars van toen onder de loep.
CB, FBTO en Interpolis in de bres voor slachtoffer
De duidelijkste verandering komt van Centraal Beheer, FBTO en Interpolis. De 3 Achmea-labels hebben per 1 december 2025 hun polisvoorwaarden aangepast. Verzekerden die rechtsbijstand nodig hebben vanwege huiselijk geweld of seksueel misbruik, hoeven sindsdien geen toestemming meer te vragen aan de verzekeringnemer. "Met deze wijziging willen wij waarborgen dat slachtoffers laagdrempelig en zelfstandig toegang hebben tot juridische ondersteuning", zegt een woordvoerder van Achmea.
Met deze wijziging willen wij waarborgen dat slachtoffers laagdrempelig en zelfstandig toegang hebben tot juridische ondersteuning”
In de nieuwe voorwaarden is een uitzondering opgenomen op de gebruikelijke regeling voor onderlinge geschillen. Bij huiselijk geweld of seksueel misbruik kan een verzekerde zelfstandig rechtshulp vragen bij Achmea Rechtsbijstand. Ook wanneer meerdere verzekerden om hulp vragen, krijgen zij volgens Achmea op basis van de voorwaarden nu toegang tot rechtshulp.
Daarmee is de route voor slachtoffers expliciet in de polis vastgelegd. Zij zijn niet langer afhankelijk van toestemming van de persoon met wie het conflict bestaat.
Geen nieuwe polis, wel ander beleid
DAS gaf vorig jaar aan tevens 'te willen onderzoeken of er mogelijkheden zijn om beter recht te doen aan deze complexe problematiek’. Naar aanleiding van gesprekken binnen de branche heeft DAS onderzocht of aanpassing van de polisvoorwaarden op dit onderwerp toegevoegde waarde heeft. "Daarbij is vastgesteld dat een werkinstructie voor onze medewerkers praktischer en effectiever is om zorgvuldig en coulant om te gaan met dekkingsvragen die samenhangen met huiselijk geweld", aldus DAS.
DAS zegt slechts zeer beperkt meldingen te ontvangen die verband houden met huiselijk geweld. Slachtoffers wenden zich volgens de verzekeraar doorgaans eerst tot gespecialiseerde instanties als Veilig Thuis of Slachtofferhulp.
De juridische ondersteuning die DAS biedt, kan onder meer betrekking hebben op het voegen van een slachtoffer in een strafzaak tegen de verzekeringnemer voor het verhalen van toegebrachte letselschade. Ook wanneer al een veroordeling heeft plaatsgevonden, kan DAS helpen bij het verhalen van die schade.
Toekomstige herziening?
ARAG heeft de polisvoorwaarden sinds het eerdere artikel niet aangepast. De bestaande bepaling dat onderlinge conflicten tussen personen die op dezelfde rechtsbijstandverzekering staan niet onder de dekking vallen, blijft daarmee van kracht.
De aandacht voor polisvoorwaarden bij huiselijk geweld is meegenomen als 'belangrijk signaal'”
Maar dat betekent volgens ARAG niet dat er niets is gebeurd. De woordvoerder: "De aandacht die het onderwerp vorig jaar heeft gekregen is intern besproken en meegenomen als belangrijk signaal bij de periodieke beoordeling van polisvoorwaarden en beleid." Een belangrijke kanttekening daarbij is dat polisvoorwaarden volgens ARAG doorgaans niet jaarlijks worden aangepast, maar vaak eens per 2 à 3 jaar worden herzien. "Bij een volgende herziening wordt het onderwerp meegenomen."
Bij individuele meldingen probeert ARAG ondertussen wel maatwerk te bieden. "Juristen kijken naar de persoonlijke omstandigheden en denken binnen de juridische en contractuele mogelijkheden mee over vervolgstappen."
Univé koploper
Een woordvoerder van Nationale-Nederlanden, geeft aan dat NN voor ABN AMRO Verzekeringen en OHRA, waarvoor ARAG de rechtshulp uitvoert, aansluit bij de reactie van ARAG. Die gaf aan de polisvoorwaarden niet aan te passen. Voor NN, ASN Verzekeringen en ING Verzekeringen sluit NN aan bij de reactie van DAS. Ook daar blijven de polisvoorwaarden ongewijzigd.
De verzekeraar die er vorig jaar al uitsprong, was Univé. Bij onderlinge geschillen kan namelijk een bepaling worden toegepast waarin het verzekerde bedrag door tweeën wordt gedeeld. De verzekeraar geeft aan bewust niet te kiezen voor het model met een leidende verzekeringsnemer. Het bedrijf heeft dit naar eigen zeggen losgelaten omdat het ‘onredelijk’ is. "Bijvoorbeeld wanneer dit nadeel geeft aan een slachtoffer van huiselijk geweld."
Ook in de nieuwe voorwaarden die vanaf 1 oktober dit jaar gaan gelden, blijft een bepaling staan voor situaties waarin meerdere verzekerden binnen dezelfde verzekering aanspraak maken op vergoeding van kosten in een onderling geschil.
Volgens Univé wordt het verzekerde bedrag alleen verdeeld als meerdere verzekerden binnen hetzelfde conflict aanspraak maken op vergoeding. Valt de dekking van één verzekerde weg, dan kan de ander volgens Univé het volledige verzekerde maximum benutten. Het slachtoffer van huiselijk geweld wordt daardoor niet benadeeld door het wegvallen van de dekking van de andere verzekerde. "Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn bij huiselijk geweld, als het slachtoffer wel dekking heeft en de andere verzekerde niet", aldus de woordvoerder van Univé.
Onduidelijkheid bij ASR en Allianz
Een verzekeraar die vorig jaar al aangaf onderlinge conflicten uit te sluiten van dekking en de verzekeringsnemer als leidend te zien, is Nh1816. De verzekeraar laat dan ook weten dat er sinds vorig jaar geen wijzigingen zijn.
ASR en Allianz hebben niet gereageerd op vragen over eventuele wijzigingen. Daarmee blijft voor deze 2 verzekeraars onduidelijk of zij sinds de eerdere publicatie hun beleid of voorwaarden hebben aangepast.
Verbond: er is over gesproken
Het verbond geeft aan dat hierover is gesproken naar aanleiding van de eerdere publicatie van AM. "De uitkomst is dat verzekeraars het belang onderschrijven met het uitgangspunt dat slachtoffers, die al in een hele moeilijke situatie zitten, niet tussen wal en schip mogen raken." Dat gesprek of die gesprekken hebben zich dus lang niet bij alle verzekeraars ook vertaald in concrete aanpassing van de polis.
ARAG zegt het onderwerp opnieuw onder de aandacht te willen brengen bij het verbond. "Wij doen een verzoek het op de overlegagenda te plaatsen. Juist vanwege de enorme complexiteit vinden wij het belangrijk dat hierover ook op brancheniveau wordt gesproken", aldus ARAG.
'Veel onzekerheid voor slachtoffers'
Het zijn volgens Suzan van der Aa, hoogleraar Strafrecht en Strafprocesrecht aan de Universiteit Maastricht, goede eerste stappen. Maar ze vindt het teleurstellend dat nog niet alle verzekeraars verder zijn gekomen. "Vanuit slachtofferperspectief is dit allesbehalve wenselijk." Van der Aa vindt dat slachtoffers van huiselijk geweld niet opnieuw tegen financiële en juridische drempels zouden moeten aanlopen als zij hun gewelddadige relatie willen verlaten.
Vanuit het perspectief van het slachtoffer is dit allesbehalve wenselijk”
In een strafprocedure hebben slachtoffers vaak recht op gratis rechtsbijstand door een slachtofferadvocaat. Maar volgens Van der Aa is juist bij een scheiding ook juridische hulp op andere gebieden hard nodig. "Rechtsbijstand op andere vlakken, zoals het familierecht, is ook broodnodig." Denk aan vragen over de financiële positie na een scheiding, alimentatie en de omgang met kinderen. "Die onzekerheid kan zelfs invloed hebben op de beslissing van een slachtoffer om een gewelddadige relatie wel of juist niet te verlaten."
'Verzekeraars bewegen te langzaam'
Volgens Van der Aa ligt daar juist een belangrijk knelpunt: verzekeraars bewegen volgens haar te langzaam. "Als slachtoffer zelf moeten zoeken naar – financiering voor – rechtsbijstand zorgt in zo’n situatie voor nog meer stress en onzekerheid bij slachtoffers. Dat verzekeraars er zo lang over doen hun polisvoorwaarden aan te passen, vind ik dan ook zeer onwenselijk. De maatschappelijke discussie is hiermee nog niet voorbij."
